پرسش و پاسخ

وکیل پایه یک دارای پروانه وکالت است و می‌تواند به‌عنوان وکیل در مراجع قضایی حاضر شود، لایحه بنویسد و از موکل دفاع کند. مشاور حقوقی عمدتاً نظر مشورتی می‌دهد و لزوماً اجازه وکالت در دادگاه ندارد. پیش از امضای قرارداد، اعتبار پروانه وکیل را از کانون وکلا یا مرکز وکلای قوه قضاییه استعلام کنید.

معمولاً ابتدا باید در سامانه ثنا ثبت‌نام کنید تا ابلاغ‌ها به‌صورت الکترونیک دریافت شود. سپس با مراجعه به دفتر خدمات الکترونیک قضایی، دادخواست و مدارک را ثبت می‌کنید، هزینه دادرسی را می‌پردازید و پرونده به شعبه ارجاع می‌شود. تنظیم درست دادخواست و خواسته در نتیجه پرونده بسیار مؤثر است.

مهلت تجدیدنظرخواهی در اغلب دعاوی برای مقیمان ایران بیست روز از تاریخ ابلاغ رأی (و برای مقیمان خارج از کشور دو ماه) است. البته همه آرا قابل تجدیدنظر نیستند و برخی قطعی‌اند، بنابراین به‌محض ابلاغ رأی با وکیل مشورت کنید تا مهلت از دست نرود.

شورای حل اختلاف در حدود نصاب و صلاحیت مقرر در قانون، به برخی دعاوی مالی و موضوعات غیرمتنازع مانند صدور گواهی انحصار وراثت رسیدگی می‌کند و برای صلح و سازش نیز نقش دارد. اینکه دعوای شما در شورا یا دادگاه رسیدگی شود به موضوع و میزان خواسته بستگی دارد.

حق‌الوکاله بر پایه توافق کتبی طرفین و در چارچوب تعرفه خدمات قضایی و حق‌الوکاله که هر سال ابلاغ می‌شود تعیین می‌گردد. هزینه دادرسی، کارشناسی و مخارج دیگر جدا از حق‌الوکاله است. همیشه قرارداد وکالت را کتبی ببندید و رسید پرداخت بگیرید.

مهریه معمولاً «عندالمطالبه» است و زن هر زمان می‌تواند مطالبه کند. روش معمول، تقدیم دادخواست مطالبه مهریه به دادگاه خانواده است. پس از صدور رأی قطعی، اجرائیه صادر می‌شود و بسته به شرایط، شوهر می‌تواند درخواست تقسیط یا اعسار بدهد. نوع مهریه (وجه رایج، سکه، ملک) در نحوه مطالبه اثر دارد.

طبق ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده (۱۳۹۱)، تا ۱۱۰ سکه، مقررات قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی اعمال می‌شود و برای مازاد بر آن، توانایی مالی (ملائت) شوهر ملاک است. مازاد بر ۱۱۰ سکه باطل نمی‌شود و همچنان دین است. اصلاحیه مجلس درباره کاهش این سقف، براساس گزارش‌های رسمی تا مهر ۱۴۰۵ به‌دلیل ایرادات شورای نگهبان هنوز لازم‌الاجرا نشده است. قبل از اقدام، وضعیت روز را از وکیل بپرسید.

طلاق می‌تواند توافقی، به‌درخواست مرد یا به‌درخواست زن (با وکالت در طلاق یا اثبات شرایط قانونی مانند عسر و حرج) باشد. دادخواست از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی به دادگاه خانواده می‌رسد، پرونده برای سازش و داوری ارجاع می‌شود و در نهایت با صدور گواهی عدم امکان سازش، طلاق در دفتر رسمی ثبت می‌شود.

به‌طور کلی حضانت فرزند تا هفت‌سالگی با مادر است و پس از آن با توجه به مصلحت کودک و تشخیص دادگاه تعیین می‌شود. ولایت قهری با پدر و جد پدری است. در عمل، دادگاه شرایط هر دو والد و مصلحت فرزند را بررسی می‌کند، بنابراین ارائه مدارک و دلایل اهمیت زیادی دارد.

نفقه شامل هزینه‌های متعارف مسکن، خوراک، پوشاک، اثاث ضروری منزل و در شرایطی خدمتکار و هزینه درمان است. زن در صورت تمکین می‌تواند آن را مطالبه کند و نفقه گذشته نیز با شرایط قانونی قابل مطالبه است. میزان نفقه به وضع متعارف و شأن خانواده بستگی دارد.

با قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول (مصوب ۱۴۰۳) مبنا بر ثبت رسمی معاملات ملکی است و سند عادی به‌تنهایی برای انتقال مالکیت کافی نیست. دفاتر اسناد رسمی موظف‌اند تعهد به بیع، قولنامه و مبایعه‌نامه را به درخواست طرفین تنظیم و ثبت کنند. برای معاملات عادیِ پیش از اجرای قانون، مقررات و مهلت‌های ویژه‌ای وجود دارد، پس حتماً پیش از اقدام مشورت کنید.

خلع ید دعوایی است که مالک برای پایان دادن به تصرف غیرقانونی دیگری در ملک خود مطرح می‌کند. مالک باید مالکیت خود را اثبات کند و ثابت کند تصرف خوانده بدون حق بوده است. اگر خریدار ملک هنوز سند رسمی نگرفته است، معمولاً ابتدا دعوای الزام به تنظیم سند رسمی مطرح می‌شود.

موجر می‌تواند با ارائه اجاره‌نامه و مدارک، درخواست تخلیه را به مرجع قضایی صالح (شورای حل اختلاف یا دادگاه، بسته به نوع ملک و شرایط) تقدیم کند. داشتن قرارداد کتبی، رسید اجاره و ابلاغ رسمی اخطار نقش مهمی دارد. تخلیه با زور و قطع خدمات ممنوع است و باید از طریق مراجع قانونی انجام شود.

نخست ظرف شش ماه از تاریخ صدور چک به بانک مراجعه و گواهی عدم پرداخت (برای چک صیادی همراه با کد رهگیری) دریافت کنید. سپس دو مسیر دارید: شکایت کیفری ظرف شش ماه از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت، یا درخواست صدور اجرائیه از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی (ماده ۲۳ قانون صدور چک) برای دارنده‌ای که گواهی به نام او صادر شده است.

خیر. گذشت مهلت شکایت کیفری فقط حق شکایت کیفری را از بین می‌برد و حق مطالبه حقوقی طلب، با طرح دعوا در دادگاه، همچنان باقی است. ممکن است چک وصف سند تجاری خود و مزایایی مانند صدور اجرائیه را از دست بدهد، بنابراین بهتر است هرچه زودتر اقدام شود.

از مطابقت مشخصات چک با صادرکننده اطمینان یابید، صیادی بودن و ثبت چک در سامانه صیاد را استعلام کنید و تاریخ و مبلغ را بررسی کنید. چک صیادی ثبت‌نشده، امتیازات قانونی چک را ندارد. بهتر است هنگام دریافت چک، قرارداد یا رسید معامله را هم کتبی و امضاشده نگه دارید.

تأمین خواسته یعنی با درخواست خواهان، پیش از رسیدگی یا همزمان با آن، اموال خوانده به میزان خواسته توقیف می‌شود تا رأی نهایی قابل اجرا باشد. دادگاه ممکن است سپردن تأمین (خسارت احتمالی) را از خواهان بخواهد، مگر در مواردی که قانون معاف کرده است. استفاده درست از آن در دعاوی مالی بسیار مؤثر است.

به‌طور کلی سهم زوجه یک‌چهارم (بدون فرزند) و یک‌هشتم (با فرزند) و سهم زوج یک‌دوم (بدون فرزند) و یک‌چهارم (با فرزند) است. سهم هر پسر دو برابر دختر است و پدر و مادر در صورت وجود فرزند هر کدام یک‌ششم می‌برند. تقسیم دقیق به ترکه، وصیت و تعداد وراث بستگی دارد.

این گواهی ورثه قانونی متوفی و سهم هر یک را مشخص می‌کند و برای نقل‌وانتقال اموال، دریافت سپرده بانکی و امور مشابه لازم است. درخواست آن معمولاً از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی به شورای حل اختلاف ثبت می‌شود و مدارکی مانند گواهی فوت و شناسنامه ورثه لازم دارد.

وصیت به تملیک مال تا یک‌سوم ترکه بدون نیاز به اجازه ورثه نافذ است و بیش از آن موقوف به موافقت ورثه است. اگر ورثه موافقت نکنند، بخش مازاد باطل می‌شود. اعتبار وصیت‌نامه به نوع آن (رسمی، سری یا خودنوشت) و رعایت شرایط قانونی هم بستگی دارد.

شکایت معمولاً ابتدا در دادسرا به بازپرس یا دادیار ارجاع می‌شود. پس از تحقیقات و در صورت وجود دلیل کافی، کیفرخواست صادر و پرونده به دادگاه کیفری فرستاده می‌شود و پس از رسیدگی، رأی صادر می‌شود که در موارد قانونی قابل اعتراض است. برخی جرایم «قابل گذشت»اند و با گذشت شاکی، تعقیب یا اجرای مجازات متوقف می‌شود.

احضاریه را جدی بگیرید و در زمان مقرر حاضر شوید یا از طریق وکیل اقدام کنید؛ بی‌توجهی ممکن است به صدور قرار یا جلب منجر شود. متهم حق دارد در مرحله تحقیقات از وکیل استفاده کند (با شرایط و استثنائات قانونی). پیش از حضور، با وکیل مشورت کنید و مدارک دفاعی را آماده نگه دارید.